Nudne korepetycje online to najczęstszy powód, dla którego uczeń traci motywację po kilku tygodniach. Pokazujemy pięć sprawdzonych gier i aktywności, które przełamią rytm lekcji i sprawdzą się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.
Ekran komputera to zdradliwe medium. Uczeń siedzi twarzą w twarz z korepetytorem, ale jednym kliknięciem może otworzyć drugą kartę przeglądarki, sprawdzić wiadomość albo po prostu wyłączyć kamerę i myślami wyjść z lekcji. W kontakcie stacjonarnym korepetytor widzi całą mowę ciała, zauważa znudzenie zanim stanie się problemem. Online te sygnały są przytłumione, a czasem w ogóle niewidoczne.
Problem narasta zwłaszcza przy lekcjach dłuższych niż 45 minut i przy pracy z dziećmi, które z natury mają krótszy czas skupienia. Monotonna struktura: wytłumacz, zrób zadanie, sprawdź, zapisz pracę domową, męczy nawet zmotywowanego ucznia. Dorośli słuchacze też się nudzą, tylko grzeczniej to ukrywają.
Rozwiązanie nie polega na wydłużaniu wykładu ani na dokładaniu kolejnych slajdów prezentacji. Chodzi o przełamanie rytmu lekcji aktywnością, w którą uczeń musi się realnie zaangażować, bo inaczej po prostu nie zadziała. Gra, quiz czy zadanie na współdzielonej tablicy wymuszają reakcję: trzeba kliknąć, napisać, przesunąć element. To zupełnie inny poziom uwagi niż bierne słuchanie.
Warto też pamiętać, że samo narzędzie techniczne nie wystarczy, jeśli brakuje świadomego budowania relacji przez ekran. Dobre praktyki w tym zakresie opisuje artykuł o tym, jak prowadzić korepetycje online bez utraty relacji, który pokazuje, że zaangażowanie zaczyna się od kontaktu, a gry są tylko narzędziem, które ten kontakt wzmacnia.
Praktyczna wskazówka: zaplanuj jedną aktywność przełamującą rytm na każde 15-20 minut lekcji. Nie musi być rozbudowana. Czasem wystarczy prosta zagadka na tablicy albo minutowy quiz, żeby uczeń wrócił myślami do zajęć.
Quiz na końcu lekcji albo w jej trakcie to jeden z najprostszych sposobów, żeby sprawdzić, co faktycznie zostało w głowie ucznia, zamiast pytać "czy wszystko jasne" i słyszeć automatyczne "tak".
Kahoot! od lat jest tu punktem odniesienia. W Polsce aplikacja ma już ugruntowaną pozycję: w 2020 roku korzystało z niej ponad 13 milionów aktywnych graczy, w tym ponad 1,5 miliona uczniów, a sama platforma jest dostępna w polskiej wersji językowej obok dziesięciu innych. Przy korepetycjach 1:1 darmowe konto w zupełności wystarczy, bo limit 10 uczestników na zwykłym koncie nie jest żadną przeszkodą. Dopiero przy pracy z większą grupą, na przykład prowadząc zajęcia dla kilku uczniów naraz, warto rozważyć konto zweryfikowane nauczycielskie z limitem 40 osób albo plan płatny za 5 euro miesięcznie podnoszący pułap do 50 uczestników.
Alternatywą jest Wordwall, który w polskiej wersji oferuje darmowy plan oraz Pro za około 60 złotych, dający dostęp do pełnej biblioteki szablonów: koła fortuny, labiryntu, krzyżówki czy teleturnieju. Dużą zaletą jest to, że te same materiały można pobrać jako karty pracy do druku, co przydaje się, gdy uczeń chce poćwiczyć offline między sesjami.
Jak wykorzystać quiz praktycznie? Korepetytor matematyki może na początku lekcji puścić pięciopytaniowy quiz z poprzedniego tematu zamiast pytać "co pamiętasz z zeszłego razu". Lektor języka obcego sprawdzi w ten sposób słownictwo z poprzedniej jednostki, zanim przejdzie do nowego materiału. Nauczyciel przygotowujący ucznia do matury może zrobić krótki sprawdzian z dat historycznych tuż przed zakończeniem zajęć, żeby wiedzieć, co powtórzyć następnym razem.
Kluczowe jest tempo. Quiz powinien trwać maksymalnie kilka minut, inaczej traci swoją funkcję przełamywacza rytmu i zamienia się w kolejną nużącą część lekcji.
Tablica współdzielona online to miejsce, gdzie gry słowne sprawdzają się wyjątkowo dobrze, bo pozwalają uczniowi fizycznie uczestniczyć w zabawie: pisać, rysować, przesuwać elementy, zamiast tylko patrzeć.
Oto kilka sprawdzonych pomysłów do wykorzystania na żywej tablicy:
Przy pracy z pojedynczym uczniem wystarczy prosta współdzielona tablica typu iDroo czy Microsoft Whiteboard. Przy dłuższych kursach i bardziej rozbudowanych projektach lepiej sprawdza się Miro, które pozwala na jednoczesną pracę kilku osób z notatkami, rysunkami i plikami naraz. Z kolei prowadząc zajęcia grupowe, gdzie trzeba widzieć pracę wszystkich uczniów jednocześnie, warto rozważyć narzędzie typu Whiteboard.fi, które pokazuje wszystkie tablice uczestników na jednym ekranie nauczyciela.
Grywalizacja to nie moda, tylko mechanizm, który realnie zmienia nastawienie ucznia do nudnych partii materiału. Badania nad elementami gier pokazują, że poziomy, wirtualne przedmioty, pasek postępu i rywalizacja grupowa są przez uczniów oceniane jako silnie motywujące, odpowiednio na poziomie około 89%, 94%, 82%, i 82% wskazań. To dość przekonujący argument, żeby wprowadzić choć jeden z tych elementów do swoich sesji.
Najprostszy sposób na start to system punktowy. Każde poprawnie rozwiązane zadanie, każda aktywna odpowiedź, każdy ukończony quiz daje punkty, które sumują się na kolejnych lekcjach. Dla dzieci można stworzyć prosty pasek postępu rysowany na tablicy: im więcej zadań, tym bliżej "mety" w postaci małej nagrody, na przykład wyboru tematu następnej gry.
Odznaki działają podobnie, choć wymagają trochę przygotowania. Korepetytor matematyki może przyznawać wirtualną odznakę "mistrz ułamków" po opanowaniu danego działu, a lektor języka obcego "znawcę czasów przeszłych" po serii poprawnych odpowiedzi. Nie trzeba do tego skomplikowanych platform, wystarczy prosta grafika wklejona na tablicę jako nagroda wizualna.
Element rywalizacji sprawdza się najlepiej przy pracy z więcej niż jednym uczniem naraz, na przykład rodzeństwem uczącym się razem. Można wtedy zrobić mini turniej quizowy albo wyścig w uzupełnianiu zadań na wspólnej tablicy.
Najnowsze badania nad wykorzystaniem grywalizacji w edukacji potwierdzają, że zwiększa ona zaangażowanie i motywację uczniów, co przekłada się też na lepsze efekty nauki w dłuższej perspektywie. Warto też pilnować czasu trwania takich aktywności, żeby rywalizacja nie rozciągnęła lekcji ponad plan, a dobre metody na to opisuje artykuł o pilnowaniu czasu na sesji online.
Warto dodać, że gamifikacja nie musi oznaczać stałego budowania rozbudowanego systemu nagród. Czasem wystarczy jeden element, na przykład licznik punktów widoczny na tablicy przez całą lekcję, żeby zmienić ton zajęć z "obowiązkowej nauki" na "wyzwanie do pokonania".
Ta sama gra zastosowana u siedmiolatka i u czterdziestolatka może przynieść zupełnie inny efekt, dlatego dobór aktywności do grupy odbiorców jest równie ważny jak sam pomysł na grę.
Dzieci (do około 10 lat) potrzebują krótkich, mocno wizualnych aktywności z elementem zabawy i ruchu, nawet jeśli ten ruch ogranicza się do kliknięcia myszką. Rysunkowe hasła, proste quizy z obrazkami, kolorowe odznaki za ukończone zadania to podstawa. Czas skupienia u młodszych uczniów jest krótki, więc aktywność przełamująca rytm powinna pojawiać się częściej, nawet co 10 minut.
Młodzież (gimnazjum, liceum) reaguje dobrze na rywalizację i element wyzwania, ale jednocześnie łatwo wyczuwa, gdy gra jest "na siłę dziecinna". Tutaj sprawdzają się quizy czasowe, gry słowne oparte na realnym słownictwie z materiałów szkolnych oraz systemy punktowe z jasno określonym celem, na przykład tygodniowym rankingiem postępów. Młodzież ceni też autonomię, więc warto czasem dać uczniowi wybór formy aktywności zamiast narzucać ją odgórnie.
Dorośli rzadko oczekują gier w klasycznym sensie, ale chętnie korzystają z aktywizujących narzędzi, jeśli są podane bez infantylnej otoczki. Quiz sprawdzający słownictwo biznesowe, krzyżówka z terminologią branżową albo szybki test powtórkowy przed egzaminem językowym działają świetnie, pod warunkiem że mają wyraźny cel praktyczny. Dorosły uczeń chce widzieć, że gra ma przełożenie na jego realny postęp, a nie jest tylko ozdobnikiem lekcji.
Warto też pamiętać, że podobne zasady doboru aktywności do grupy odbiorców obowiązują nie tylko w korepetycjach, ale też w pracy coachów i mentorów prowadzących rozwojowe rozmowy online, co dobrze pokazuje tekst o tym, jak mentor wykorzystuje tablice online do rozmów rozwojowych.
Niezależnie od wieku ucznia, zasada jest ta sama: aktywność musi mieć jasny cel edukacyjny, inaczej zamienia się w stratę czasu zamiast w narzędzie nauki.
Jeśli dopiero wprowadzasz gry do swoich lekcji online, zacznij od trzech rzeczy. Po pierwsze, krótki quiz powtórkowy na początku lub na końcu zajęć, najprościej w Kahoot! albo Wordwall, bo oba narzędzia mają darmowe plany wystarczające do pracy 1:1. Po drugie, jedna gra słowna dopasowana do tematu lekcji, wykonywana bezpośrednio na współdzielonej tablicy, na przykład uzupełnianie zdań albo rysunkowe hasło. Po trzecie, prosty system punktowy widoczny przez całą lekcję, choćby na marginesie tablicy, żeby uczeń miał poczucie postępu.
Te trzy elementy nie wymagają żadnych dodatkowych zakupów ani skomplikowanej konfiguracji, a zauważalnie zmieniają dynamikę zajęć. Reszta, czyli odznaki, rankingi, rozbudowane turnieje, to już nadbudowa, którą warto wprowadzać stopniowo, obserwując, co faktycznie działa na konkretnego ucznia.
Przy pracy z jednym uczniem w zupełności wystarczy darmowy plan Kahoot! lub Wordwall, bo limity uczestników w darmowych wersjach są znacznie wyższe niż potrzeby pojedynczej sesji. Dopiero przy prowadzeniu zajęć grupowych warto rozważyć konto płatne z wyższym limitem.
Dobrze dobrana gra trwa od kilku do kilkunastu minut i powinna być traktowana jako element przełamujący rytm lekcji, a nie osobny blok zajęciowy. Kluczowe jest pilnowanie czasu trwania aktywności, żeby nie rozciągnęła całej sesji ponad plan.
Tak, pod warunkiem że mają wyraźny cel praktyczny, na przykład utrwalenie słownictwa branżowego albo powtórkę przed egzaminem. Dorośli rzadko oczekują gier w klasycznej, dziecięcej formie, ale chętnie korzystają z quizów i krzyżówek tematycznych.
Nie, większość podstawowych aktywności, jak quizy czy gry słowne na tablicy, działa w pełni na darmowych planach popularnych narzędzi. Płatne wersje mają sens dopiero przy większej liczbie uczniów lub potrzebie pełnej biblioteki szablonów.
Więcej materiałów z tej samej kategorii.
Ekran komputera nie musi oznaczać dystansu. Pokazujemy konkretne techniki komunikacji, feedbacku i pracy na wspólnej tablicy, dzięki którym...
Rysowanie na żywo zmienia sposób, w jaki uczeń rozumie zadanie: widzi proces, a nie tylko gotowy wynik. Pokazujemy, jak dobierać narzędzia,...
Bez tablicy kredowej i zeszytu matematyka online łatwo zamienia się w chaos wzorów rzuconych na czacie. Pokazujemy krok po kroku, jak zastąp...
Załóż konto, przygotuj swoją tablicę i rozpocznij pierwszą sesję bez instalacji po stronie uczestnika.
Wypróbuj ClickBoard za darmo